In heel Nederland wordt hard gewerkt aan mountainbikeroutes. Dat gebeurt vooral lokaal: door vrijwilligers, terreinbeheerders, gemeenten en routebureaus die samen zorgen voor mooie, veilige en goed onderhouden netwerken. Ook in Zuid-Limburg zien we dagelijks hoeveel inzet, vakmanschap en samenwerking er achter iedere route schuilgaat.
Tegelijkertijd verandert de praktijk rondom routes. Het gaat al lang niet meer alleen om aanleg en onderhoud. Procedures worden complexer, kosten stijgen en de druk op vrijwilligers neemt toe. Steeds vaker gaat het ook over vergunningen, contracten, zorgplicht, ecologisch onderzoek en soms zelfs juridische trajecten. Dat betekent meer administratie en verantwoordelijkheid voor lokale organisaties, terwijl zij het liefst gewoon buiten op de route bezig zijn.
Daarom verkent de NTFU samen met de mountainbike community, terreinbeheerders, overheden en routeorganisaties of een landelijk mountainbikevignet kan helpen om meer rust, eenvoud en continuïteit te brengen. Niet om het lokale werk over te nemen, maar juist om dat te versterken. Die verkenning heeft inmiddels een naam: de MTBpas.
Waarom deze verkenning?
In veel regio’s staat het huidige, lokale model onder druk. Aanleg en onderhoud worden duurder, procedures nemen toe en vrijwilligers krijgen steeds meer verantwoordelijkheden. Tegelijkertijd verschillen de uitgangsposities per regio: sommige gebieden zijn goed georganiseerd, andere zijn kwetsbaarder. Dat kan op termijn leiden tot versnippering: routes die achterblijven of verdwijnen.
De verkenning moet duidelijk maken of een gezamenlijke oplossing kan bijdragen aan meer stabiliteit en ondersteuning voor alle regio’s.
Wat betekent de MTBpas?
De MTBpas is een verkenning naar een mogelijke bijdrage van mountainbikers aan onderhoud en ontwikkeling van routes. Het idee is dat fietsers met één pas toegang krijgen tot een groot deel van de beborde mtb-routes in Nederland, terwijl de opbrengsten naar rato terugvloeien naar de regio’s, en dus ook naar Zuid-Limburg.
Uit een eerste gebruikersenquête onder ruim 2.100 mountainbikers blijkt dat er brede steun is voor het idee. Zo staat 85% positief tegenover een landelijk vignet en vindt 81% het belangrijk dat kinderen tot 18 jaar gratis kunnen blijven fietsen. Veel respondenten hebben een voorkeur voor één landelijke pas, met daarnaast interesse in regionale varianten.
Ook in de verschillende overleggroepen rond de verkenning — zoals de stuurgroep, de expertgroep en de klankbordgroep met mountainbikers — is er herkenning van de onderliggende problematiek en steun voor het verkennen van een gezamenlijke oplossing. Tegelijkertijd worden daar ook vragen, zorgen en nuances ingebracht, die een belangrijke rol spelen in het vervolg van het traject.
Er ligt dus nog niets vast. De verkenning is juist bedoeld om alle perspectieven, van trailcrews en beheerders tot gemeenten en fietsers, zorgvuldig mee te nemen en stap voor stap tot gedragen keuzes te komen.
Lokaal blijft de basis
Een belangrijk uitgangspunt is dat de lokale structuur behouden blijft. Trailcrews, routeorganisaties en bestaande samenwerkingen vormen het hart van het mountainbiken. Daar verandert een eventuele MTBpas niets aan.
Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat de opgaven rond routes steeds meer landelijk van aard zijn. Hulpvragen over financiering, vergunningen, zorgplicht, juridische trajecten en veiligheid komen uit het hele land binnen. Veel van die vraagstukken vragen specialistische kennis en structurele middelen, iets wat niet altijd op de schouders van lokale vrijwilligers kan rusten.
Daarom richt de verkenning zich op het versterken van die landelijke basis, zodat het lokale werk juist beter kan blijven draaien. Denk aan landelijke ondersteuning bij communicatie, het vereenvoudigen van administratieve processen en een eerlijke verdeling van middelen tussen regio’s. Zo kan de energie van vrijwilligers weer vooral naar de route zelf, in plaats van naar de organisatie eromheen.
Limburg als voorbeeld: spreiding werkt
In de NTFU-visie op mountainbiken en gravelbiken speelt het principe van spreiding en verleiding een belangrijke rol: zorgen dat mensen dicht bij huis aantrekkelijke routes hebben, zodat de druk niet alleen op bekende gebieden terechtkomt.
De route bij Montfort is daar een goed voorbeeld van. Die ligt in Midden-Limburg, maar zorgt er wel voor dat mountainbikers uit de omgeving doordeweeks niet in de auto hoeven te stappen richting Zuid-Limburg. Recente gebruiksdata laten zien dat de route goed wordt gevonden en gebruikt. Dat laat zien dat investeren in lokale routes effect heeft: een mooi rondje dichtbij huis, minder reisbewegingen en een betere spreiding van recreatie.
Tijdens de Offroad Expertmeeting in Limburg, waar onder meer natuurorganisaties, wielerorganisaties en overheden samenkwamen, werd dat beeld bevestigd. Daar bleek een brede bereidheid om samen te werken aan oplossingen die zowel de natuur als de sport ten goede komen.
Stap voor stap
De verkenning van de MTBpas loopt tot eind 2026. In die periode spreken we met trailcrews, routebureaus, beheerders, gemeenten en mountainbikers, en werken we stapsgewijs toe naar besluitvorming. Bij ieder besluitvormingsmoment maken we expliciet waarover wél en niet wordt besloten, zodat het proces voor iedereen helder en goed te volgen blijft.
Na elk besluitmoment volgt een vast communicatiemoment met een korte update: wat is besproken, welke keuzes zijn gemaakt en wat zijn de vervolgstappen. Zo doorlopen we het traject overzichtelijk, stap voor stap, langs een heldere proceslijn die de stappen en momenten inzichtelijk maakt).
Samen verder
De verkenning van de MTBpas gaat uiteindelijk niet alleen over een pas, maar over de vraag hoe we het mountainbiken in Nederland toekomstbestendig houden. Hoe we vrijwilligers ontlasten, routes openhouden en nieuwe initiatieven mogelijk maken.
De ervaringen uit regio’s als Zuid-Limburg zijn daarbij onmisbaar. Hier werken gemeenten, terreinbeheerders, vrijwilligers en het routebureau al jaren samen aan een sterk netwerk. Vanuit die praktijk denkt MOZL actief mee in de landelijke verkenning naar de MTBpas.
Enquête naar landelijk mtb-vignet
Je kunt aangeven wat je van de MTBpas vindt door de enquête in te vullen.
Meer achtergrond:
- Mountainbike- en gravelbikevisie 2035.
- Artikel “Het gaat allang niet meer alleen om een schop in de grond“.
- Verslag “Expertmeeting in Limburg: samenwerking rond offroad fietsen centraal“.
- Interview “Landelijk waar het kan, lokaal waar het moet“.
- Interview “Routes openhouden is geen vanzelfsprekendheid meer“.
- Artikel en vragenlijst Enquête naar landelijk mtb-vignet.
Bron: dit artikel ontvingen wij van de NTFU op ons verzoek om een toelichting op de MTBpas. MOZL heeft bijdragen geleverd aan de verkenning door de NTFU.